1.0 Historie

We beginnen onze reis in 1946, University of Pennsylvania. "Okay, power her up, George". De assistent engineer loopt naar het schakelbord en haalt met een resolute beweging de hoofdschakelaar om. Een kort moment vecht de verlichting in de ruimte tegen een onzichtbare kracht en een aarzelend zoemen vult de ruimte. Het zoemen zwelt snel aan en de vloer begint licht te trillen. De assistent werpt een ongeruste blik naar zijn collega Eckert. "No sweat George, she's just heating up."

Binnen enkele minuten is de ruimte gevuld met een bont licht van lampen, tellers en schakelaars. "We'll try accumulators #1 and #2 first". Schakelaars worden ingesteld, stekers in panelen gestoken en als uit het niets lijkt de machine voor het eerst tot leven te komen. "Amazing, look at her go, what's our speed George?" "5000 sir, and only two tubes down." "What do you reckon miss Bartik, will this oversized pinnball machine change the world as we know it..."

Met deze daad was de eerste bruikbare elektronische computer een feit. Deze machine was een mijlpaal en moest een bijbehorende naam hebben. Wat dacht u van: Electronic Numerical Integrator And Computer, ENIAC.

Figuur 1: Betty Jennings (links) en Frances Bilas stellen de master programmer van de ENIAC in.

Aangespoord door de tweede wereldoorlog werd de ENIAC in hoog tempo ontwikkeld en in 1946 in bedrijf gesteld. De ENIAC vulde een ruimte van circa 20 vierkante meter en was opgebouwd uit 18.000 elektronenbuizen met een totaal energieverbruik van 120 kilowatt.

De ENIAC werd in eerste instantie gebruikt voor ballistische berekeningen en werd door een team vrouwen bediend. Zij programmeerden niet alleen de computer maar waren ook de eersten die software bugs herstelden. De vrouwen, die allen een academische graad in de wiskunde hadden, voerden voorheen handmatig ballistische berekeningen voor het leger uit. De machine kon circa 5000 optellingen en 300 vermenigvuldigingen per seconde uitvoeren. De gegevens werden ingevoerd door het bedienen van schakelaars en het koppelen met stekerverbindingen van verschillende rekeneenheden. Men had twee dagen van programmeren en invoeren nodig om een berekening van 20 seconden uit te voeren.

De moderne varianten van de ENIAC zijn de supercomputers. Deze worden gebruikt door bijvoorbeeld de chemische industrie, auto ontwerp en weersvoorspellingen. De rekensnelheid van supercomputers ligt zeer hoog, in de orde van enige duizenden miljarden bewerkingen per seconde. Een berekening die de ENIAC een heel jaar zou kosten wordt door de supercomputer in 1/10 seconde uitgevoerd.

Figuur 2: een moderne supercomputer: Cray SV-2.

Misschien overbodig te vermelden dat de ENIAC geen werkstations, systeemconsoles, printers en dergelijke bezat en dus ook geen bekabeling naar deze componenten toe. Het bovenstaande moet dan ook gezien worden als eerbetoon aan de pioniers van de elektronische computer.